برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
39
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
مناطق بارانى ( مثلا آمل ) سقفها شيبدار بود . « 170 » همچنين تأسيساتى براى گرما و مستراح وجود داشت . « 171 » طبيعتا نمىتوانيم از اين بناى خوارزمى ، نتيجهاى كلى براى نوع ساختمان در قسمتهاى ديگر اين سرزمين بگيريم ، زيرا كه تفاوت آبوهوا نيز كه در استعمال مصالح ساختمانى بسيار مؤثر بود ، در نظر گرفته مىشد . در كنارهء جنوبى درياى خزر ، بهويژه در گيلان ، مازندران « 172 » ( در گرگان كمتر « 173 » ) ، و همچنين در غزنه ، « 174 » در برخى موارد نيز در سمرقند « 175 » و بخارا ، « 176 » همچنين در فارس ، « 177 » بناهاى سنتى قديمى ، براساس خانههاى بسيار قديمى چوبى ، « 178 » كه براى ولايات ديگر ( مانند سيستان « 179 » ) البته مناسب نبود ، وجود داشت . اين بناها به علت نوع مواد ساختمانى كه در آنها به كار مىرفت بيش از خانههاى خشتى و سنگى در خطر ويرانى بود . در واقع حفظ سنتهاى قديمى در ساختن بنا و خصيصهء مواد خامى كه در آن به كار مىرفت دوام و پايدارى صورت نخستين آنها را بيشتر در معرض
--> ( 170 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 211 . ( 171 ) . The Iranian Expedition 1937 , ( Neuyork 1938 ) , S . 83 . - دربارهء گزارشهاى مربوط به ديگر بناهاى جبال رجوع كنيد به : Schwarz vii 845 f . ( 172 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 211 ، ياقوت : معجم البلدان ، ج 1 ص 183 . ( 173 ) . اصطخرى ، ص 212 . ( 174 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 304 . ( 175 ) . مقدسى : ص 278 . Gafurov 182 - 185 - . ( 176 ) . مقدسى : ص 282 . - رجوع كنيد به : V . A . Siskin : Archeologiceskie raboty 1937 g . v zapadnoj casti Bucharskogo Oazisa ( Archaol . Arbeiten B . p . Denike Uber die و نيز in westl . Teile de Oase von Buhara 1937 ) , Taschkent 1940 , Ausgrabungen in Tirmid . ( راجع به حفاريهاى ترمذ ) در : in den : ( حوالى سمرقند ) Kul'tura Vostoka , Heft 1 / 2 , Moskau 1927 / 8 ; G . V . Grigor'ev : Tali - Barzu'' Trudy Otdela vostoka Gos . Ermitaza , I . ( 177 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 426 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ص 281 . ( 178 ) . Herzfeld , Khor . 157 . . ( 179 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 241 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ص 414 .